Στοίχημα επιβίωσης και ανάπτυξης για τους ορεινούς δήμους – Οι προσδοκίες από τη νέα Ειδική Γραμματεία
Σε μια Ελλάδα δύο «ταχυτήτων», στην οποία τα αστικά κέντρα ολοένα διογκώνονται ενώ η περιφέρεια αδειάζει, οι ορεινές περιοχές δίνουν καθημερινά τη δική τους μάχη επιβίωσης. Χωριά που σιωπούν, σχολεία στα οποία οι μαθητές λιγοστεύουν, νέοι που φεύγουν αναζητώντας ευκαιρίες αλλού. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, υπάρχει μια κοινή αγωνία αλλά και μια συγκρατημένη ελπίδα: ότι κάτι μπορεί να αλλάξει.
Οι ορεινοί δήμοι της χώρας, επτά εκ των οποίων βρίσκονται στην Κρήτη, στρέφουν πλέον το βλέμμα τους στη νέα Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών, που συστάθηκε επισήμως με τη δημοσίευση του σχετικού ΦΕΚ πριν από λίγες ημέρες. Πρόκειται για ένα θεσμό που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως «οριζόντιος συντονιστής» πολιτικών, σε μια προσπάθεια να γεφυρωθούν ανισότητες και να ενισχυθεί η ισότιμη πρόσβαση των ορεινών κοινωνιών σε πόρους και ευκαιρίες.
«Σκοπός της Ειδικής Γραμματείας είναι να παρακολουθεί σε όλα τα υπουργεία πώς εφαρμόζονται πολιτικές για τις ορεινές περιοχές – αν υπάρχουν χρηματοδοτήσεις και δράσεις για τις ορεινές περιοχές στα Υπουργεία» – τονίζει στο neakriti.gr ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ορεινών Δήμων της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Ανωγείων, Σωκράτης Κεφαλογιάννης.
Διαβάστε επίσης: Και με τη “”βούλα”” η Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών
Όπως εξηγεί ο ίδιος, πρόκειται για έναν επιτελικό μηχανισμό χωρίς ίδιο προϋπολογισμό, αλλά με κρίσιμο ρόλο στον συντονισμό. «Δεν έχει δικό της χαρτοφυλάκιο και δικό της ταμείο. Θα συνεργάζεται με όλα τα υπουργεία» – αναφέρει, ώστε σε συνεργασία και συναρμογή με τα προγράμματα των υπουργείων να χρηματοδοτείται και να υλοποιείται ο εκάστοτε σχεδιασμός.
Κομβικό εργαλείο αναμένεται να αποτελέσει η «ρήτρα ορεινότητας»: «Θα υπάρξει ρήτρα ορεινότητας, δηλαδή στη λήψη χρηματοδοτήσεων και του νομοθετικού έργου θα υπάρχει παράμετρος, θα διερευνάται πώς επηρεάζει το νομοθέτημα την ορεινότητα και την ίση πρόσβαση» – σημειώνει ο κ.Κεφαλογιάννης.
Αισιοδοξία και το «πρώτο δείγμα»
Ο ίδιος εκφράζει αισιοδοξία για τα πρώτα αποτελέσματα, επισημαίνοντας ότι η Γραμματεία «θα δίνει – αφού υπάγεται στον Πρωθυπουργό – την κατεύθυνση» και «θα ελέγχει αν υλοποιούν δράσεις για την ορεινότητα τα περιφερειακά προγράμματα και τα τομεακά προγράμματα των υπουργείων».
Ήδη, όπως αναφέρει, έχουν δρομολογηθεί παρεμβάσεις που δείχνουν τη νέα προσέγγιση, όπως η κεντρική διαχείριση αποβλήτων για μικρούς δήμους. «Ήδη έχουμε δουλέψει – πριν την ύπαρξη της γραμματείας αλλά μετά από εντολή του ίδιου του Πρωθυπουργού – με τη Γενική Γραμματεία του Περιβάλλοντος όπου είναι ο Μανώλης Γραφάκος, και έχει προχωρήσει ένας διαγωνισμό που αφορά όλους τους ορεινούς δήμους κάτω των 10.000 κατοίκων – όλοι οι ορεινοί δήμοι είναι κάτω των 10.000 κατοίκων. Γίνεται μια δημοπρασία και ένας ανάδοχος θα αναλάβει για εννιά χρόνια την αποκομιδή των βιοαποβλήτων και των ανακυκλώσιμων υλικών με δικά της μέσα, με δικό τους προσωπικό, χωρίς επιβάρυνση αυτών των δήμων. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το τέλος ταφής που μαζεύεται από όλη την Ελλάδα» – εξηγεί ο Δήμαρχος.
►Διαβάστε επίσης: Από τα μονοπάτια… στην ανάπτυξη – Συμμαχία Δήμων για τον φυσιολατρικό τουρισμό
Δημογραφικό, υποδομές και κόστος ζωής στο επίκεντρο
Οι «ταχύτητες» και οι ανάγκες μεταξύ των ορεινών δήμων, αναμφίβολα διαφέρουν: – άλλος ο χαρακτήρας κι άλλες οι ανάγκες στην Αράχωβα, κι άλλες στα Άγραφα. Αντιστοίχως άλλο το προφίλ των Ανωγείων κι άλλο της Αγίας Φωτεινής Αμαρίου. Ωστόσο τα βασικά προβλήματα φαίνεται πως συγκλίνουν, με πρώτο και κυριότερο την πληθυσμιακή συρρίκνωση.
«Πέρα από τα αναπτυξιακά, ο κύριος στόχος αυτή τη στιγμή είναι να κρατήσεις τον πληθυσμό σου – και κυρίως τον νεανικό πληθυσμό», επισημαίνει ο κ. Κεφαλογιάννης, δίνοντας το στίγμα της επόμενης ημέρας.
Κλειδί για την παραμονή των νέων είναι η εργασία: «Ο νεανικός πληθυσμός συγκρατείται μόνο αν υπάρχει εργασία και κάποιες υποδομές» – λέει ο ίδιος και διευκρινίζει ότι πρέπει να εξασφαλιστεί εργασία για το εισόδημα αλλά και διασφάλιση συνθηκών που «θα τον κάνουν να κερδίζει αν μένει π.χ. στα Ανώγεια έναντι του να μένει στο Γάζι ή στο Ηράκλειο».
Εξίσου καθοριστικές είναι οι βασικές υπηρεσίες: «Πρέπει να έχει σχολείο για να πηγαίνουν τα παιδιά και δομή υγείας κοντά ώστε να νιώθει ασφάλεια».
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις δημόσιες συγκοινωνίες για την εύκολη μετακίνηση. Ο Δήμαρχος Ανωγείων παραπέμπει στο παράδειγμα του Δήμου του, όπου πύκνωσα τα καθημερινά δρομολόγια σε τέσσερα, εξυπηρετώντας τις ιατρικές επισκέψεις, τα ψώνια, τις μετακινήσεις στα μαθήματα.
Την ίδια ώρα, πάντως, στην ζυγαριά δεν μπορεί να μην μπει το αυξημένο κόστος ζωής που λειτουργεί αποτρεπτικά. Το αυξημένο – ίσως και κατά 20% – διατροφικό κόστος, ενώ επίσης κόστος θέρμανσης και καύσιμα αποτελούν μείζονα ζητήματα. Αφενός η τιμή των καυσίμων σε απομακρυσμένες περιοχές είναι αυξημένη σε σχέση με την τιμή στα αστικά κέντρα, αφετέρου η θέρμανση στις ορεινές περιοχές ανάβει τον Οκτώβριο και σβήνει τον Μάιο.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Σωκράτης Κεφαλογιάννης απορρίπτει τις αποσπασματικές λύσεις: «Καλή η δράση να σου δώσω 10.000 ευρώ για να πας σε ένα ορεινό χωριό, αλλά τα 10.000 φεύγουν γρήγορα». Αντίθετα, ζητά ουσιαστικά κίνητρα: «Δώσε μου κίνητρο να εργαστώ εγώ εκεί, ώστε να ξέρω ότι το κόστος μου είναι χαμηλότερο απ’ ό,τι αν έμενα στην πόλη».
Το στοίχημα για τις ορεινές περιοχές παραμένει ανοιχτό. Ανάμεσα στην εγκατάλειψη και την αναγέννηση, η νέα Ειδική Γραμματεία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη για μια πιο ισόρροπη και δίκαιη ανάπτυξη. Ταυτόχρονα καλείται να συνδράμει στη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν στις ορεινές κοινωνίες να παραμείνουν ζωντανές, με βιώσιμη ανάπτυξη και ουσιαστικές προοπτικές για τους κατοίκους τους.
Source link
