“Γροθιά στο στομάχι” τα στοιχεία του Δικτύου Αλκοολογίας Κρήτης, καθώς η νέα έρευνα αναδεικνύει πόσο νωρίς αρχίζει πραγματικά η χρήση
Τα παιδιά της Κρήτης πίνουν όλο και νωρίτερα, αλλά το πιο ανησυχητικό εύρημα της νέας έρευνας δε βρίσκεται στους αριθμούς. Βρίσκεται στη στιγμή που ένας έφηβος ρωτά τους ειδικούς πώς θα πει «όχι»… στους ίδιους του τους γονείς.
Μια μεγάλη έρευνα για το αλκοόλ, του Δικτύου Αλκοολογίας, που τοποθετεί στις πρώτες θέσεις τις ευθύνες των ενηλίκων, τα κενά της Πολιτείας και τις αλήθειες που εξακολουθούμε να κρύβουμε κάτω από το τραπέζι.
Από την κοιλιά της μάνας τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το οικογενειακό τραπέζι, το πανηγύρι, τη γιορτή, τη φράση που για δεκαετίες ακούγεται σχεδόν χαμογελώντας… «Έλα, δοκίμασε λίγο. Δεν πειράζει».
Κάπως έτσι αρχίζει μια συνήθεια που στην ελληνική κοινωνία αντιμετωπίστηκε επί χρόνια ως αθώα μύηση. Μόνο που τα στοιχεία έρχονται πλέον να αποδείξουν ότι αυτή η “αθώα” δοκιμή δεν είναι καθόλου αθώα.
Η νέα έρευνα του Δικτύου Αλκοολογίας Κρήτης, που πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2024-2025 σε σχολεία του νομού και παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες σε παγκόσμιο συνέδριο στον Καναδά, αποτυπώνει μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να αγνοήσει κανείς.
Μετά από τη διεθνή τους εμφάνιση, οι ερευνητές του φορέα ανέδειξαν τα ευρήματά τους στην εκπομπή του 98,4 το πρωί της Δευτέρας (13/7), με μία νοσηρή εικόνα για το νησί.
Παιδιά που δεν έχουν ακόμη τελειώσει το Δημοτικό ή βρίσκονται στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου δηλώνουν ότι έχουν ήδη δοκιμάσει αλκοόλ.
Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις μαθητές δηλώνουν ότι έχουν πιει πάνω από σαράντα φορές στη ζωή τους.
Και σχεδόν ένας στους πέντε έχει δοκιμάσει αλκοόλ πριν ακόμη συμπληρώσει τα 11 του χρόνια.
Δεν πρόκειται απλώς για στατιστικά δεδομένα. Ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ανυφαντάκης από το μικρόφωνο του Ράδιο 98,4 δεν επιχειρεί να ωραιοποιήσει την εικόνα.
Σκιαγραφεί την εικόνα και για το neakriti.gr, όπως διαμορφώνεται βάσει των στατιστικών: «Για να φτάσει ένα ανήλικο παιδί να κρατά στα χέρια του ένα μπουκάλι με αλκοολούχο ποτό, κάποιος του το έχει δώσει. Συνήθως κάποιος ενήλικας. Άρα είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι».
Η φράση του μεταφέρει το επίκεντρο της συζήτησης από τα παιδιά στους μεγάλους, γιατί το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί πίνει ένας 13χρονος.
Σχεδόν ένας στους πέντε μαθητές έχει δοκιμάσει αλκοόλ πριν ακόμη συμπληρώσει τα 11 του χρόνια. Αυτή τη νοσηρή πραγματικότητα αναδεικνύουν τα στατιστικά από το Δίκτυο Αλκοολογίας Κρήτης, που συλλέχθηκαν την περίοδο 2024-2025 σε σχολεία. Ο φορέας τα παρουσίασε πριν από λίγες ημέρες σε παγκόσμιο συνέδριο στον Καναδά και στην πρωινή εκπομπή της Δευτέρας στο Ράδιο 98,4
Το πρώτο ερώτημα είναι γιατί αισθάνεται ότι μπορεί να πιει. Το δεύτερο ποιος του το επιτρέπει. Και το τρίτο τι κάνει η κοινωνία για να προλάβει όσα ακολουθούν.
Οι ειδικοί επιμένουν ότι η κατανάλωση αλκοόλ σε τόσο μικρές ηλικίες δεν είναι μια «νεανική αταξία». Είναι ένδειξη ότι κάτι βαθύτερο συμβαίνει στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον. «Γιατί χρειάζεται ένα παιδί 12 ή 13 ετών να πιει βότκα ή ουίσκι;», αναρωτιέται ο ίδιος.
Οι αριθμοί που δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας, καθώς τα αποτελέσματα της έρευνας είναι αποκαλυπτικά.
Ένα στους πέντε πριν τα 11!
Το 20% των παιδιών δηλώνει ότι ήπιε αλκοόλ πριν από τα 11 του χρόνια.
Αντίστοιχα το 27,7% των μεγαλύτερων μαθητών έχει καταναλώσει αλκοόλ περισσότερες από σαράντα φορές.
Σχεδόν το 35% επιλέγει βαριά ποτά, όπως ουίσκι και βότκα.
Περισσότερο από το 20% προτιμά συνδυασμό διαφορετικών ποτών.
Ένα 10% των παιδιών ηλικίας 12-13 ετών καταναλώνει ήδη βαριά αλκοολούχα ποτά.
Τα στοιχεία δείχνουν ακόμη ότι μόλις το 16% των μεγαλύτερων μαθητών δεν έχει δοκιμάσει ποτέ αλκοόλ.
Μάλιστα, κατά τις επισκέψεις του Δικτύου Αλκοολογίας Κρήτης στα σχολεία, οι επιστήμονες περίμεναν ότι οι μαθητές θα ζητούσαν συμβουλές για το πώς θα αντισταθούν στην πίεση της παρέας. Άκουσαν όμως κάτι διαφορετικό. Πολύ διαφορετικό: «Αυτά που μας λέτε τα γνωρίζουμε. Εκείνο που δεν ξέρουμε είναι πώς θα πούμε “όχι” στους γονείς μας».
Η έρευνα ανέδειξε ακόμη ένα κρίσιμο συμπέρασμα. Τα παιδιά δεν έχουν όλα τις ίδιες ανάγκες: οι μαθητές 10 έως 13 ετών είναι περισσότερο δεκτικοί στην ενημέρωση και στην πρόληψη.
Αντίθετα, οι έφηβοι χρειάζονται συμμετοχή, εμπιστοσύνη και ενεργό ρόλο.
Οι ειδικοί προτείνουν την αξιοποίηση της εκπαίδευσης μεταξύ συνομηλίκων (peer education), ώστε οι ίδιοι οι μαθητές να μεταφέρουν τα μηνύματα πρόληψης στους μικρότερους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαπίστωση ότι τα κορίτσια εμφανίζονται σαφώς πιο επιφυλακτικά απέναντι στο αλκοόλ απ’ ό,τι τα αγόρια, γεγονός που, όπως επισημαίνουν, μπορεί να αξιοποιηθεί ως θετικό πρότυπο μέσα στη σχολική κοινότητα.
Η πρόληψη δεν αρχίζει από το σχολείο, αλλά από το σπίτι
Η Αγγελική Ευσταθοπούλου, κλινική κοινωνική λειτουργός και συστημική θεραπεύτρια, περιγράφει ότι οι έφηβοι προβληματίζονται για το πώς θα αρνηθούν το ποτό όταν αυτό τους προσφέρεται μέσα στο ίδιο τους το σπίτι ή σε οικογενειακές συγκεντρώσεις.
Φοβούνται να πουν «όχι» στον πατέρα, στον παππού, στον θείο. Σε εκείνον που θα τους πει πως «μια ρακή δεν έβλαψε ποτέ κανέναν». Είναι ίσως η πιο ηχηρή υπενθύμιση ότι η πρόληψη δεν αρχίζει από το σχολείο. Αρχίζει από το σπίτι.
Όπως αναφέρει στην έκθεσή της, «το αλκοόλ είναι συνδεδεμένο στις πεποιθήσεις των κατοίκων με τον ανδρισμό και τη δύναμη, με αποτέλεσμα πολλές φορές να είναι οι ίδιοι οι γονείς εκείνοι που προτρέπουν τα παιδιά τους, και ειδικά τα αγόρια, να καταναλώσουν αλκοόλ».
«Μέσα από τις συναντήσεις μας στα σχολεία, διαπιστώσαμε πως κάποιοι μαθητές, κατά κύριο λόγω Λυκείου (14-18 ετών), εμφανίζονται προβληματισμένοι αναφορικά με τη στάση που πρέπει να έχουν απέναντι στους γονείς και τους συγγενείς τους. Προκύπτει πως σε αρκετές περιπτώσεις οι γονείς ή οι συγγενείς είναι εκείνοι που πρώτοι προτρέπουν τα παιδιά να δοκιμάσουν ή να καταναλώσουν αλκοόλ. Και παρόλο που στις περισσότερες φορές οι μαθητές το κάνουν, κατανοούν την προβληματική της κατάστασης.
Από την κατανάλωση στη βία – Η ενημέρωση είναι απαραίτητη, όμως η Πολιτεία μένει αμέτοχη
Γίνεται κατανοητό, λοιπόν, πως η όποια παρέμβαση πρόληψης και ευαισθητοποίησης οφείλει να μετακινηθεί αποκλειστικά από τον μαθητικό πληθυσμό, αλλά να διευρυνθεί και στον κύκλο διδασκόντων και κυρίως στον γονεϊκό. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι έτσι καλλιεργούνται λανθασμένα πρότυπα ανδρισμού και συμπεριφορές που αργότερα εκφράζονται με επιθετικότητα, επικίνδυνη οδήγηση ή ακόμη και ενδοοικογενειακή βία.
«Η ενδοοικογενειακή βία που συνδέεται άμεσα με την κατανάλωση αλκοόλ», όπως σημειώνει ο κ. Ανυφαντάκης, εξηγώντας ότι η ουσία μειώνει τις αναστολές και αφήνει ανεξέλεγκτο τον θυμό.
Πίσω όμως από τα ανησυχητικά στοιχεία υπάρχει και μια άλλη ιστορία. Η ιστορία εκείνων που εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια βρίσκονται καθημερινά στα σχολεία, οργανώνουν ομάδες γονέων, πραγματοποιούν παρεμβάσεις και προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανή την πρόληψη σχεδόν αποκλειστικά ως εθελοντές.
Ο Γιάννης Ανυφαντάκης μιλά με εμφανή πικρία, καθώς ο Σύλλογος “Επιστροφή” έχασε ακόμη και τον χώρο όπου πραγματοποιούσε τις συναντήσεις του, με αποτέλεσμα ομάδες θεραπείας και οικογενειών να φιλοξενούνται προσωρινά σε εκκλησιαστικούς χώρους ή ακόμη και σε σπίτια εθελοντών.
«Μας αφήνουν τελείως μόνους», είπε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι ακόμη και μικρά αιτήματα χρηματοδότησης για δράσεις πρόληψης συχνά μένουν χωρίς ανταπόκριση.
Μάλιστα, το Αλκοολογικό Ιατρείο, ο Σύλλογος “Επιστροφή” και ΚΟΠΑ Κρήτης διοργανώνουν στο τέλος του Σεπτέμβρη ένα σεμινάριο ευαισθητοποίησης στην οικολογική-κοινωνική προσέγγιση των προβλημάτων που σχετίζονται με το αλκοόλ και των σύνθετων προβλημάτων (μέθοδος Hudolin), διάρκειας μίας εβδομάδας. Μια εβδομάδα εντατική, βιωματική, ενημερωτική, επαναπροσδιορισμού της σχέσης με το αλκοόλ.
Για δηλώσεις συμμετοχής, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να επικοινωνούν με την Αγγελική Ευσταθοπούλου στο τηλέφωνο 6974/425.754.
Ακούστε τι είπαν στον 98.4 η κλινική κοινωνική λειτουργός και συστημική θεραπεύτρια Αγγελική Ευσταθοπούλου και ο ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ανυφαντάκης:
Source link
