Παρέμβαση από τους Αυτόνομους Μηχανικούς Ανατολικής Κρήτης, οι οποίοι ζητούν άμεση αντικατάσταση του πλαισίου
Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ), το οποίο τέθηκε εκ νέου σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με τους Αυτόνομους Μηχανικούς Ανατολικής Κρήτης να ζητούν την απόσυρσή του, υποστηρίζοντας ότι όχι μόνο δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματα που έχει ήδη δημιουργήσει το κυρίαρχο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, αλλά τα ενισχύει, ευνοώντας τις μεγάλες επενδύσεις εις βάρος της μικρής επιχειρηματικότητας, του περιβάλλοντος και της κοινωνικής συνοχής.
Οι ίδιοι συμπεραίνουν ότι το ΕΧΠ-Τ και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) προωθεί τη μεγέθυνση του μοντέλου που λειτουργεί ήδη, χωρίς να θέτει προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού στη χώρα, εξηγώντας ότι αυτό που επιχειρεί είναι η επικράτηση του τουρισμού έναντι οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας, καθώς και τον περιορισμό των μικρών επιχειρήσεων και της ανάπτυξης υψηλού τουρισμού, σε ένα μοντέλο το οποίο θα επιφέρει τη συγκέντρωση οικονομικών πόρων και τη μετατροπή των εργαζομένων σε έμμεσους εργαζόμενους του τουρισμού.
Οι ίδιοι ζητούν την απόσυρση του νόμου και την εκ νέου επεξεργασία του μέσα από έναν ουσιαστικό διάλογο με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να διασφαλιστούν οι παθογένειες τις οποίες οι ίδιοι αναγνωρίζουν.
Καταγγελίες για «νέο κύκλο αναδιανομής γης»
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της παράταξης, το νέο χωροταξικό πλαίσιο συνιστά ένα εργαλείο νέου κύκλου αναδιανομής της γης, καθώς δημιουργεί συνθήκες συγκέντρωσης ιδιοκτησιών και οικονομικών πόρων σε λίγους μεγάλους επενδυτές, με τους μηχανικούς να εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει η εφαρμογή του σχεδίου τόσο στον χωρικό σχεδιασμό, όσο και στη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Όπως επισημαίνουν οι ίδιοι, η ανάγκη ύπαρξης ενός ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό είναι δεδομένη, καθώς αποτελεί βασικό εργαλείο οργάνωσης των τουριστικών προορισμών και διαχείρισης των υποδομών.
Ωστόσο, σημειώνουν ότι το συγκεκριμένο σχέδιο κινείται σε λανθασμένη κατεύθυνση, με τους ίδιους να υπενθυμίζουν μάλιστα ότι τα δύο προηγούμενα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό, του 2009 και του 2013, ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω προβλημάτων στη διαδικασία έγκρισής τους.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται και στη διαδικασία της διαβούλευσης. Οι Αυτόνομοι Μηχανικοί υποστηρίζουν ότι η διαδικασία στερείται διαφάνειας, καθώς οι παρατηρήσεις και οι απόψεις που υποβλήθηκαν από φορείς και πολίτες δεν είναι προσβάσιμες στο ευρύ κοινό, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αναπτυχθεί ουσιαστικός διάλογος. Παράλληλα, τονίζουν ότι οι προηγούμενες παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στα πλαίσια της διαβούλευση του 2024 δε λήφθηκαν υπόψη κατά την επανυποβολή του σχεδίου τον Μάιο του 2026 – δηλαδή δύο (2) χρόνια μετά την πρώτη δημοσιοποίησή του (καλοκαίρι 2024) και οκτώ (8) χρόνια μετά τη σύμβαση ανάθεσής του (Ιούνιος 2018) – και τίθεται σε διαβούλευση.
Ένα από τα βασικά σημεία κριτικής αφορά και τη φιλοσοφία του νέου πλαισίου, το οποίο, σύμφωνα με τους μηχανικούς, αντιμετωπίζει τον τουρισμό ως κυρίαρχη δραστηριότητα έναντι όλων των άλλων χρήσεων γης.
Όπως αναφέρουν, σε περιπτώσεις σύγκρουσης διαφορετικών αναπτυξιακών δραστηριοτήτων, το ΕΧΠ-Τ δίνει σαφή προτεραιότητα στον τουρισμό, υποκαθιστώντας ουσιαστικά τον γενικό χωρικό σχεδιασμό και δημιουργώντας συγκρούσεις με υφιστάμενα περιφερειακά χωροταξικά σχέδια, όπως αυτό της Κρήτης.
Παράλληλα, οι ίδιοι εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τη μεθοδολογία κατηγοριοποίησης των περιοχών της χώρας σε πέντε κατηγορίες τουριστικής ανάπτυξης, καθώς, όπως υποστηρίζουν, η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως στην πυκνότητα των τουριστικών κλινών ανά έκταση, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη παράγοντες όπως οι διαθέσιμες υποδομές, οι φυσικοί πόροι, η βιοποικιλότητα ή η φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.
Επισημαίνουν, δε, ότι το ίδιο το πλαίσιο δε στηρίζεται σε ολοκληρωμένες μελέτες φέρουσας ικανότητας, ενώ δεν έχουν καν καθοριστεί οι προδιαγραφές βάσει των οποίων θα εκπονούνται αυτές οι μελέτες στο μέλλον.
«Επί του πρακτέου θα προκύψει ένα ασαφές πλαίσιο για τους μελετητές και τις υπηρεσίες, δημιουργώντας αμφιβολία για το ποιες είναι οι κατευθύνσεις που οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη», σημειώνουν.
Κατηγοριοποιήσεις που αποκλείουν τη “μικροεπιχειρηματικότητα”
Σημαντικές ενστάσεις διατυπώνονται και για τις προβλέψεις που αφορούν τα τουριστικά καταλύματα, σε ένα πλαίσιο αξιολογικής κατηγοριοποίησης 5 αξόνων: α) Περιοχές ελέγχου, β) Αναπτυγμένες περιοχές, γ) Αναπτυσσόμενες περιοχές, δ) Περιοχές με δυνατότητες ανάπτυξης και ε) Μη αναπτυγμένες περιοχές.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, στις πλέον ανεπτυγμένες ή ελεγχόμενες τουριστικά περιοχές επιτρέπεται ουσιαστικά μόνο η δημιουργία νέων ξενοδοχειακών μονάδων τεσσάρων και πέντε αστέρων, με υψηλές απαιτήσεις ως προς το μέγεθος των οικοπέδων. Αντίθετα, περιορίζονται ή αποκλείονται άλλες μορφές καταλυμάτων, όπως τα ενοικιαζόμενα διαμερίσματα και οι μικρότερες τουριστικές μονάδες.
Οι μηχανικοί θεωρούν ότι η συγκεκριμένη πολιτική οδηγεί σε συρρίκνωση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, καθώς οι απαιτούμενες επενδύσεις για τη δημιουργία ή την αναβάθμιση καταλυμάτων είναι ιδιαίτερα υψηλές και απευθύνονται κυρίως σε μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους, ενώ παράλληλα «περιορίζεται η δυνατότητα χρηματοδότησης και επένδυσης σε λίγους».
Όπως αναφέρουν οι μηχανικοί, «καταργείται εμμέσως η μικροεπιχειρηματικότητα στα καταλύματα, αφού οι επιτρεπόμενες νέες μονάδες είναι εξαιρετικά ακριβές για ένα μεσαίο επιχειρηματία», ενώ το αποτέλεσμα θα είναι η περαιτέρω συγκέντρωση της τουριστικής δραστηριότητας σε λίγους “παίκτες” της αγοράς, περιορίζοντας τις δυνατότητες συμμετοχής των τοπικών επιχειρηματιών.
Οι Αυτόνομοι Μηχανικοί υποστηρίζουν ότι η διαδικασία στερείται διαφάνειας, καθώς οι παρατηρήσεις και οι απόψεις που υποβλήθηκαν από φορείς και πολίτες δεν είναι προσβάσιμες στο ευρύ κοινό, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αναπτυχθεί ουσιαστικός διάλογος. Παράλληλα, τονίζουν ότι οι προηγούμενες παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στα πλαίσια της διαβούλευση του 2024 δε λήφθηκαν υπόψη
Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι το μοντέλο που προωθείται βασίζεται κυρίως σε μεγάλες πολυτελείς μονάδες και υπηρεσίες “all inclusive”, οι οποίες δε διαχέουν επαρκώς τα οικονομικά οφέλη στις τοπικές κοινωνίες, αλλά περιορίζουν τα έσοδα στις ξενοδοχειακές μονάδες.
Πάνω σε αυτό το ζήτημα εξηγούν ότι οι επισκέπτες παραμένουν εντός των ξενοδοχειακών συγκροτημάτων, με περιορισμένη κατανάλωση τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών. Επιπλέον, σημειώνουν ότι πολλές από τις μεγάλες τουριστικές μονάδες ανήκουν πλέον σε διεθνείς ομίλους, γεγονός που οδηγεί σημαντικό μέρος των κερδών εκτός της τοπικής και εθνικής οικονομίας.
Αρνητικές επιπτώσεις για την κατανάλωση νερού
Ένα ακόμη σημείο έντονης κριτικής αφορά τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι Αυτόνομοι Μηχανικοί υποστηρίζουν ότι τα πολυτελή ξενοδοχειακά συγκροτήματα απαιτούν μεγαλύτερες ποσότητες νερού και ενέργειας, περισσότερους χώρους δόμησης και παράγουν αυξημένους όγκους αποβλήτων.
Παράλληλα, «ομοίως η ανάπτυξη διαφορετικών μορφών τουρισμού, όπως το yachting, η κρουαζιέρα και το γκολφ και η απαίτηση πύκνωσης μαρίνων και λιμενικών υποδομών, απαιτούν μεγάλες καταναλώσεις νερού και εκτεταμένες παρεμβάσεις στο χερσαίο και θαλάσσιο περιβάλλον, με αποτέλεσμα την περαιτέρω υποβάθμισή του», προσθέτοντας «για τα 4 και 5 αστέρια/κλειδιά καταλύματα υπάρχουν αυξημένες προδιαγραφές, όπως καθημερινός καθαρισμός λινών, ύπαρξη πισίνων, jacuzzi, water park και golf. Η κατεύθυνση που δίνεται δεν είναι υπέρ της προστασίας του φυσικού αγαθού, αλλά προς την αύξηση της κατανάλωσης».
Κοινωνικές επιπτώσεις
Εργατικό δυναμικό χωρίς αντίστοιχες προβλέψεις
Ομοίως, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και για τις κοινωνικές επιπτώσεις του μοντέλου που προωθείται. Εκτιμούν ότι η συνεχής μεγέθυνση του τουριστικού τομέα αυξάνει τις ανάγκες για εργατικό δυναμικό χωρίς να συνοδεύεται από αντίστοιχες προβλέψεις για στέγαση, μεταφορές, ύδρευση και άλλες βασικές υποδομές. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αναφέρουν μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, που απαιτούν χιλιάδες εργαζόμενους, χωρίς να υπάρχει σαφής σχεδιασμός για την κάλυψη των αναγκών που θα προκύψουν.
Συνοψίζοντας τις θέσεις τους, οι Αυτόνομοι Μηχανικοί Ανατολικής Κρήτης υποστηρίζουν ότι το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό διευρύνει το ήδη κυρίαρχο μοντέλο μαζικής τουριστικής ανάπτυξης ελλείψει εξασφάλισης δικλίδων βιώσιμης και περιβαλλοντικής εξασφάλισης υπόψη των γεωγραφικών ιδιαιτεροτήτων προς τη διασφάλιση ισόρροπης ανάπτυξης, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις δυνατότητων των μικρών επιχειρηματιών.
Source link
