Κατάλληλοι για την κοινωνική ένταξη των προσφύγων στην Κρήτη μικροί δήμοι και χωριά
Μία από τις σημαντικότερες δυσκολίες και προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες άλλων χωρών στην Ελλάδα σήμερα είναι η κοινωνική τους ένταξη και η ομαλή ενσωμάτωσή τους στον εκάστοτε κοινωνικό ιστό. Έχοντας ξεπεράσει τα εμπόδια της γραφειοκρατίας και έχοντας επίσημα αναγνωριστεί ότι βρίσκονται υπό καθεστώς προσφυγιάς ή προσωρινής προστασίας, οι πρόσφυγες αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα στην εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης. Είτε πρόκειται για εύρεση στέγης και εργασίας, είτε για κοινωνικοποίηση και εκπαίδευση, οι ευκαιρίες είναι περιορισμένες, η αρωγή από την πολιτεία σπάνια και αποσπασματική και η υποδοχή από ανώριμα και απροετοίμαστα κοινωνικά δίκτυα συχνά εχθρική. Στα παραπάνω αναγνωρισμένα προβλήματα έρχεται να δώσει απαντήσεις το πρόγραμμα HELIOS+ που υλοποιείται στην Κρήτη εδώ και περίπου ένα χρόνο (αρχή Μαρτίου 2025), και αποτελεί μια από τις πιο ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ένταξης που εφαρμόζονται σήμερα σε περιφερειακό επίπεδο στην Ελλάδα. Το πρόγραμμα μέσα από τη δράση του στο νησί το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει εντοπίσει μεταξύ άλλων, ότι οι μικροί δήμοι, οι περιαστικές περιοχές και τα απομακρυσμένα από τον αστικό ιστό περιβάλλοντα εξασφαλίζουν συνθήκες ευκολότερης ένταξης για τους μετανάστες. Όπως προκύπτει ως συμπέρασμα από τα μέχρι τώρα ευρήματα, σε μικρότερες κοινωνίες η ένταξη είναι συχνά ομαλότερη, με λιγότερα πολιτισμικά εμπόδια και ισχυρότερες σχέσεις καθημερινής αλληλεπίδρασης.
Το HELIOS+ πρόκειται ουσιαστικά για ένα έργο υποστήριξης, συμβουλευτικής και παροχής υπηρεσιών σε αναγνωρισμένους πρόσφυγες, με ανθρωπιστικό, αλλά και αναπτυξιακό χαρακτήρα. Από τη μία πλευρά, το πρόγραμμα συμβάλλει στην ουσιαστική κοινωνική ένταξη ανθρώπων στο κοινωνικό οικοσύστημα και από την άλλη μετατρέπει αυτήν την ένταξη σε αναπτυξιακό εργαλείο για την τοπική οικονομία της Κρήτης, τροφοδοτώντας την με πολύτιμα εργατικά χέρια, σε τομείς που η έλλειψη εργατικού δυναμικού είναι κρίσιμος και διαρκής προβληματισμός. Σήμερα στην Κρήτη 210 ενήλικα μέλη νοικοκυριών λαμβάνουν συστηματικές υπηρεσίες ένταξης από το πρόγραμμα, με τη συντριπτική πλειοψηφία να προέρχεται από την Παλαιστίνη, ενώ ακολουθούν η Ουκρανία, η Συρία και ο Λίβανος. Οι πρόσφυγες διοχετεύονται συνήθως σε Δήμους και περιοχές των τεσσάρων Περιφερειακών Ενοτήτων της Κρήτης, όπου σε συνεργασία με εργοδότες και επιχειρηματίες, καθώς και με τις εκάστοτε δημοτικές κοινότητες, εξασφαλίζονται οι συνθήκες για την ένταξή τους. ‘Ήδη περίπου το 20% των ωφελούμενων έχει βρει εργασία μετά την ένταξή του στο πρόγραμμα, ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί με την τουριστική περίοδο. Απώτερος στόχος η διαχείριση της εποχικότητας στην εργασία και η αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων, ενισχύοντας παράλληλα την κοινωνική συνοχή και την τοπική ανάπτυξη.
Οι παρεμβάσεις του HELIOS+ μάλιστα δεν περιορίζονται μόνο στη στέγαση και στην εύρεση εργασίας, αλλά επεκτείνονται και σε μία συνολική φιλοσοφία υποστήριξης των προσφύγων, μέσα από μαθήματα προσανατολισμού για την κατανόηση των θεσμών και της καθημερινότητας στην Ελλάδα, υποστήριξη για πρόσβαση σε διοικητικές υπηρεσίες, συμβουλευτική ένταξης, υπηρεσίες απασχολησιμότητας, καθώς και μαθήματα ελληνικής γλώσσας. Το πρόγραμμα υλοποιείται από τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ) σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής ένταξης του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ενώ πρόκειται για τη συνέχεια του εθνικού προγράμματος HELIOS και θα βρίσκεται σε ισχύ έως το καλοκαίρι του 2027.
«Το πρόγραμμα αντανακλά τις πραγματικότητες της τοπικής αγοράς εργασίας»
Οι ωφελούμενοι στο πρόγραμμα μπορούν να μείνουν σε αυτό έως και 18 μήνες, ενώ η ανταπόκρισή τους σε αυτό αξιολογείται σε βάθος χρόνου, σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Γιώργος Πήλιουρης, περιφερειακός συντονιστής του ΔΟΜ στην Κρήτη. «Το Helios είναι το πρώτο εθνικό πρόγραμμα ένταξης στη χώρα μας, που υποστηρίζει αναγνωρισμένους πρόσφυγες και δικαιούχους διεθνούς προστασίας, με στεγαστική υποστήριξη, προώθηση στην απασχόληση και δράσεις κοινωνικής ένταξης. Οι ωφελούμενοι λαμβάνουν τακτικές υπηρεσίες ένταξης και απασχολησιμότητας, καθώς και υποστήριξη για ανεξάρτητη διαβίωση και επιδότηση ενοικίου», σημείωσε ο κ. Πήλιουρης. Από τους ωφελούμενους στην Κρήτη, το 25% είναι Ουκρανοί, κάποιοι προέρχονται από τη Συρία και τον Λίβανο, ενώ οι περισσότεροι προέρχονται από την Παλαιστίνη και είναι επίσης στην πλειοψηφία τους άντρες χωρίς οικογένεια. Αναφορικά με τα κριτήρια επιλεξιμότητας, αυτά σχετίζονται με την αναγνώριση του προσφυγικού καθεστώτος τους τελευταίους 24 μήνες και του καθεστώτος προσωρινής προστασίας, που αυτήν τη στιγμή αφορά μόνο τους Ουκρανούς. «Οι υπηρεσίες ασύλου ενημερώνουν τους πρόσφυγες για την δυνατότητα ένταξης του Helios+, ενώ πραγματοποιούνται και παρουσιάσεις του έργου σε δομές φιλοξενίας σε όλη την Ελλάδα. Το καθεστώς των ωφελούμενων απορρέει από το νομικό τους καθεστώς και η συμμετοχή τους δεν επηρεάζει τα κριτήρια για την άδεια διαμονής τους. Σε γενικές γραμμές το πρόγραμμα γίνεται σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης και αντανακλά τις πραγματικότητες της τοπικής αγοράς εργασίας», εξήγησε ο κ. Πήλιουρης και στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Το Helios+ είναι ένα πρόγραμμα ένταξης, που πατάει πάνω στην εθνική στρατηγική ένταξης, όπως την έχει κάνει το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής. Οπότε βοηθάει ουσιαστικά αυτούς τους ανθρώπους να ενταχθούν στην κοινωνία, στοχεύοντας ταυτόχρονα στο να δώσει και μία τοπική αξία στις τοπικές κοινότητες και κοινωνικά, αλλά και στο κομμάτι της εργασίας».
Το πρόγραμμα βασίζεται στην εξατομικευμένη προσέγγιση, προσφέροντας στους ωφελούμενους εργαλεία και δεξιότητες που θα εξυπηρετούν την ένταξή τους. Όπως ανέλυσε ο κ. Πήλιουρης, προσφέρονται μαθήματα προσανατολισμού, που βοηθούν τους συμμετέχοντες στο να κατανοήσουν τη ζωή και τους θεσμούς στην Ελλάδα, καθώς και πρακτική καθοδήγηση για την πρόσβαση σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες και διοικητικά συστήματα. «Οι εξειδικευμένοι συντονιστές συναντούν τους ωφελούμενους δύο φορές τον μήνα, παρέχοντας συμβουλές για την ένταξή τους στην τοπική κοινωνία και την ενίσχυση της αυτονομίας τους, ενώ οι σύμβουλοι απασχολησιμότητας βοηθούν στη δημιουργία βιογραφικού και στη σύνδεσή τους με την αγορά εργασίας». Τις επόμενες ημέρες ξεκινούν μάλιστα και μαθήματα ελληνικής γλώσσας, ενώ, όπως ανέφερε ο κ.Πήλιουρης, η εξατομικευμένη παρέμβαση σε κάθε πρόσφυγα έχει να κάνει και με την εμψύχωση. «Σε γενικές γραμμές υπάρχει πρόοδος, αυτό θα κριθεί συνολικά για όλο το πρόγραμμα βέβαια, αλλά έχουμε αρκετές περιπτώσεις που πάνε πάρα πολύ καλά και αυτό δίνει μεγάλο κίνητρο μέσα στην ομάδα. Είμαστε χαρούμενοι που βλέπουμε ότι κάποιοι άνθρωποι προχωρούν, χτίζοντας την ζωή τους σε ένα μέρος, όπως είναι η Κρήτη», υπογράμμισε επίσης ο κ. Πήλιουρης.
«Μπορεί να ενταχθεί κάποιος πολύ πιο εύκολα σε μία μικρή κοινωνία»
Η εξασφάλιση αξιόπιστου εργατικού δυναμικού, τόσο χαμηλής, όσο και υψηλής εξειδίκευσης είναι μία βασική ανάγκη που εξυπηρετεί το Helios+, επιδιώκοντας να στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη του νησιού, διοχετεύοντας εργαζομένους στον πρωτογενή τομέα και τον τουρισμό. «Έχει ξεκινήσει μία προσπάθεια εδώ και λίγο καιρό, ώστε να βρούμε εργοδότες σε όλη την Κρήτη. Έχουν γίνει αρκετές συναντήσεις σε αυτήν τη φάση, έχουμε ωφελούμενους αυτήν τη στιγμή, που μένουν μόνιμα στο νησί και τους παρακολουθούμε εξ αποστάσεως. Έχουμε για παράδειγμα εγγεγραμμένους στον Άγιο Βασίλειο, στην Ιεράπετρα, στη Σητεία. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε πολύ κόσμο που εγγράφεται από τον αστικό ιστό της Κρήτης, που αφορά κυρίως το Ηράκλειο και τα Χανιά», ανέφερε ο κ. Πήλιουρης, επισημαίνοντας επίσης ότι βρίσκεται σε επεξεργασία ένας σχεδιασμός, που να εξασφαλίζει τις συνθήκες ώστε οι ωφελούμενοι πρόσφυγες να μπορούν να μετακινηθούν και σε άλλα μέρη του νησιού. «Αυτό προϋποθέτει να υπάρχουν σπίτια και ταυτόχρονα δουλειές οι οποίες δεν έχουν εποχιακό χαρακτήρα. Μπορεί να ενταχθεί κάποιος πολύ πιο εύκολα σε μία μικρή κοινωνία, οπότε για εμάς είναι ένας στόχος του προγράμματος, τον οποίο δουλεύουμε και ελπίζουμε τις επόμενες εβδομάδες και μήνες να μεταφέρουμε ή να προσελκύσουμε κόσμο σε μικρότερους δήμους της Κρήτης», σημείωσε.
Όπως εξήγησε ο κ. Πήλιουρης, «δεν έχουν παρατηρηθεί φαινόμενα στην Κρήτη στον πληθυσμό που δουλεύουμε, που να αφορούν προβλήματα ένταξης, ειδικά σε μικρότερες περιοχές. Επειδή βλέπουμε τους ωφελούμενους μία φορά το μήνα, έχουμε μία εικόνα για το ποιος είναι ο δείκτης ένταξής τους στην τοπική κοινωνία και μπορώ να πω με σιγουριά, ότι όσο μικρότερο είναι το μέρος στο οποίο κατοικεί, τόσο λιγότερα είναι τα πολιτισμικά προβλήματα που αναφέρει ο καθένας και αφορούν κυρίως την έλλειψη γλώσσας ή την έλλειψη κοινωνικοποίησης», σημείωσε και τέλος συμπλήρωσε: «Με τις ιδιαιτερότητες και τα προβλήματα που μπορεί να έχει κάθε Δήμος, προσπαθούμε και εμείς να βοηθήσουμε ανθρώπους, να πάρουν μία πραγματική ευκαιρία ένταξης, βάζοντας ως στόχο την αγορά εργασίας και ταυτόχρονα την κοινωνική ένταξη σε έναν μικρότερο Δήμο. Το πρόγραμμα τρέχει μέχρι το καλοκαίρι του 2027, όταν και έχει προβλεφθεί η χρηματοδότηση. Έχουμε ωφελούμενους στο Ρέθυμνο, οι οποίοι καλύπτονται και από το γραφείο στα Χανιά και από το γραφείο στο Ηράκλειο, έχουμε γενικότερα επαφή και με την Ένωση Δήμων Κρήτης και προσπαθούμε να βρούμε πιο εξειδικευμένα πακέτα, ώστε να στείλουμε ωφελούμενους σε διάφορους Δήμους».
Source link
