Το αεροπορικό δυστύχημα κοντά στην Κρήτη και το τσιγάρο

Πηγή: Στέλιος Βαρδέλης, “Ο λάθος άνθρωπος, στο λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή”. Εκδόσεις: Παπαζήση

Ένα αναμμένο τσιγάρο, μια ελαττωματική μάσκα οξυγόνου και η κόπωση του πληρώματος αποδείχθηκαν μοιραία, διότι κόστισαν τη ζωή σε όλους τους επιβάτες και το πλήρωμα της πτήσης MS804 της EgyptAir, τον Μάιο του 2016.

Το Airbus A320 της EgyptAir απογειώθηκε από το αεροδρόμιο Charles de Gaulle στο Παρίσι, το βράδυ της 18ης Μαΐου 2016 με προορισμό το Κάιρο. Οι συνθήκες πτήσης ήταν ιδανικές. Ο καιρός σε όλη τη διαδρομή ήταν ήπιος και δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι το ταξίδι δεν θα εξελισσόταν ομαλά.

Στο αεροσκάφος επέβαιναν συνολικά 66 άνθρωποι, 56 επιβάτες, 7 μέλη πληρώματος και 3 ένστολοι υπάλληλοι ασφαλείας.

Καθώς το αεροπλάνο βρισκόταν στο δεύτερο μισό της πτήσης, πετώντας πάνω από την περιοχή της Κρήτης και πλησιάζοντας στην αιγυπτιακή πρωτεύουσα, εκτυλίχθηκε μια αλληλουχία γεγονότων που, μέσα σε ελάχιστα λεπτά, οδήγησε στην απόλυτη καταστροφή.

Σύμφωνα με τα δεδομένα των καταγραφέων πτήσης, λίγο μετά τις 02:25 τα ξημερώματα της 19ης Μαΐου, ακούστηκε στο πιλοτήριο ένας χαρακτηριστικός ήχος σφυρίγματος. Ο ήχος καταγράφηκε ξεκάθαρα στο “μαύρο κουτί” και εκτιμάται ότι προερχόταν από διαρροή οξυγόνου.

Οι πιλότοι, οι οποίοι εκείνη τη στιγμή φαίνεται να ήταν εξαντλημένοι, καθώς είχαν προηγηθεί πολλαπλές πτήσεις μέσα στην ίδια ημέρα, ακούγονταν να χασμουριούνται, γεγονός που υποδήλωνε έντονη κόπωση και μειωμένη εγρήγορση.

Η πηγή της διαρροής ήταν μια μάσκα οξυγόνου έκτακτης ανάγκης στο πιλοτήριο. Η συγκεκριμένη μάσκα είχε αντικατασταθεί μόλις τρεις ημέρες πριν από τη μοιραία πτήση, κατά τη διάρκεια συντήρησης από τεχνικό της EgyptAir.

Ωστόσο, κατά την εγκατάσταση, μια βαλβίδα είχε τοποθετηθεί λανθασμένα στη θέση “έκτακτης ανάγκης”, με αποτέλεσμα το οξυγόνο να απελευθερώνεται υπό αυξημένη πίεση. Αυτό προκάλεσε συνεχή διαρροή, γεμίζοντας το χώρο του πιλοτηρίου με ιδιαίτερα εύφλεκτο καθαρό οξυγόνο.

Την ίδια στιγμή, ένας από τους δύο πιλότους άναψε τσιγάρο. Παρότι το κάπνισμα απαγορεύεται αυστηρά στους επιβάτες, εκείνη την περίοδο δεν είχε ακόμη απαγορευτεί για τους πιλότους της EgyptAir, οι οποίοι επιτρεπόταν να καπνίζουν εντός του πιλοτηρίου. Το γεγονός, που σήμερα μοιάζει αδιανόητο, επιβεβαιώνεται από επίσημα έγγραφα και πρακτικές της εταιρείας έως και το 2016.

Η παρουσία φλόγας σε έναν χώρο κορεσμένο με διαρρέον οξυγόνο αποδείχθηκε καταστροφική. Ο καπνός και η θερμότητα από το τσιγάρο πυροδότησαν το οξυγόνο, προκαλώντας αιφνίδια φωτιά στο πιλοτήριο.

Μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, το πλήρωμα έχασε τον έλεγχο της κατάστασης. Το αεροσκάφος άρχισε να εκτελεί ανεξέλεγκτους ελιγμούς, σε χαοτική πορεία, πριν τελικά συντριβεί στη θάλασσα νότια της Κρήτης, περίπου 290 ναυτικά μίλια από την Αλεξάνδρεια.

Αρχικά, οι αιγυπτιακές αρχές απέδωσαν το δυστύχημα σε τρομοκρατική ενέργεια, παρότι καμία οργάνωση δεν ανέλαβε την ευθύνη. Κυκλοφόρησαν πληροφορίες πως εντοπίστηκαν ίχνη εκρηκτικών στα θύματα, οι οποίες, όμως, διαψεύστηκαν αργότερα. Στη συνέχεια, προτάθηκε η εκδοχή ότι η φωτιά προκλήθηκε από υπερθέρμανση κινητού τηλεφώνου στο πιλοτήριο, σενάριο που επίσης απορρίφθηκε μετά την ολοκλήρωση της έρευνας.

Η τελική και επίσημη έρευνα, στην οποία συμμετείχε το Γραφείο Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων της Γαλλίας (BEA), κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το δυστύχημα οφειλόταν σε τυχαία ανάφλεξη οξυγόνου από τσιγάρο πιλότου, σε συνδυασμό με ελαττωματική συντήρηση και ανθρώπινη κόπωση. Η έκθεση, έκτασης 134 σελίδων, αποκάλυψε ότι το κάπνισμα ήταν συχνό και θεωρούνταν αποδεκτό.

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι το γεγονός, ότι τα τασάκια του πιλοτηρίου είχαν αντικατασταθεί μόλις δύο μήνες πριν από το δυστύχημα, λόγω της υπερβολικής χρήσης τους. Παράλληλα, πολλοί πιλότοι αναρωτήθηκαν πώς ένας τόσο έμπειρος κυβερνήτης, όπως ο Mohamed Said Ali Ali Shoukair, δεν εντόπισε τη διαρροή οξυγόνου, δεδομένου ότι ο έλεγχος της ροής οξυγόνου αποτελεί βασικό μέρος των υποχρεωτικών ελέγχων πριν από την απογείωση.

Η πιθανότερη εξήγηση βρίσκεται στο εξαντλητικό πρόγραμμα. Την ίδια ημέρα, το Airbus είχε ήδη πραγματοποιήσει τέσσερις πτήσεις σε Ασμάρα–Κάιρο, Κάιρο–Τύνιδα, Τύνιδα–Κάιρο και Κάιρο–Παρίσι, προτού ξεκινήσει το μοιραίο ταξίδι επιστροφής στο Κάιρο. Η συσσωρευμένη κόπωση φαίνεται ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο.

Ανάμεσα στα θύματα της τραγωδίας περιλαμβάνονταν υπήκοοι πολλών χωρών. Ένας Βρετανός, 12 Γάλλοι τουρίστες, 30 Αιγύπτιοι, 2 Ιρακινοί και ένας Καναδός. Η πτήση MS804 έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς μια σειρά μικρών παραλείψεων, κακών πρακτικών και ανθρώπινων λαθών μπορεί να προκαλέσει μια ανείπωτη τραγωδία.

Πηγή: Στέλιος Βαρδέλης, “Ο λάθος άνθρωπος, στο λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή”. Εκδόσεις: Παπαζήση

Για να λαμβάνετε στο email σας μια επιλογή από τα καλύτερα άρθρα της Μηχανής του Χρόνου
[newsletter_form]