Η μεγάλη μπίζνα των 80 εκατ. και το “μενού” στην Κρήτη

Σε μια χώρα όπου ακόμα κι οι πέτρες γνωρίζουν ότι οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι παλεύουν για το μεροκάματο, κάποιοι άλλοι – οι γνωστοί “επιτήδειοι” του ελληνικού δημόσιου βίου – βρήκαν την ευκαιρία να κάνουν το επάγγελμα του αιώνα: σύμβουλοι της… πολλαπλής συμμόρφωσης. Γεωργικούς συμβούλους δηλαδή για πράγματα που ο παραγωγός έτσι κι αλλιώς πρέπει να κάνει για να πληρωθεί. Και κάπως έτσι, αντί να συμμορφώνεται η ελληνική γεωργία, συμμορφωνόταν το… χρήμα προς τις τσέπες τους. Μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ, είναι το άλλο μεγάλο θέμα στον χώρο… 

Έτσι φτάσαμε στα 80.044.806 ευρώ δημόσιας δαπάνης που κατανεμήθηκαν σε 76 δικαιούχους παρόχους συμβουλευτικών υπηρεσιών σε όλη τη χώρα, με απόφαση του γενικού γραμματέα Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών στις 18/08/2023, κι ενώ το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ κορυφωνόταν. Είναι από τους πρώτους κυβερνητικούς αξιωματούχους που οδηγήθηκε σε παραίτηση πριν μερικούς μήνες.

Μιλάμε για μια αγορά στην οποία δεν υπήρχε απλώς “χώρος”, αλλά σχεδιασμένη πρόσοδος, με τα ΚΥΔ και τις εταιρείες γεωργικών συμβούλων ακόμη και μέσω ΙΚΕ που φτιάχτηκαν στο πι και φι, να εφορμούν σαν καλοκουρδισμένα κοπάδια σε κάθε Περιφέρεια της χώρας. Κι αν κάποιος νομίζει ότι μιλάμε για μεμονωμένα λάθη, ας ξανακοιτάξει τους αριθμούς: 61.332 ωφελούμενοι – 108.763 συμβουλευτικές υπηρεσίες – 85 πράξεις. Όλα αυτά, για να μάθει ο αγρότης ότι πρέπει να κρατά βιβλιάριο νοσοκομείου για τα ζώα του, να μην αφήνει το νερό να τρέχει άσκοπα και να σέβεται το περιβάλλον (που το ξέρει καλύτερα από τον καθένα). 

Προϊστορία 

Αλλά ας πάμε στο πρόσφατο παρελθόν αυτής της ιστορίας: το 2021, το ΓΕΩΤΕΕ και 14 επιστημονικοί φορείς προειδοποίησαν το ΥΠΑΑΤ ότι κάτι στραβό στήνεται. Ότι πάνε να αποκλείσουν το 95% των γεωπόνων. Και ο γεωπόνος Ζαφείρης Μυστακίδης το είπε καθαρά: «Εδώ κάτι αποκρύπτεται». Και τελικά, κάτι όντως αποκρυπτόταν. Αυτό που αποκαλύφθηκε είναι μια παράλληλη αγορά συμβουλών, όπου τα ιδιωτικά γραφεία, πολλά με πιστοποίηση της GAIA Επιχειρείν, είχαν γίνει οι νέοι ρυθμιστές της αγροτικής πολιτικής. 

Η πρώην υπουργός Κατερίνα Μπατζελή δε “μάσησε” τα λόγια της: «Δε θέλουν το κράτος να έχει αρμοδιότητα. Θέλουν ιδιωτικοποίηση των πάντων». 

Κι όταν το λέει άνθρωπος που ξέρει το υπουργείο από μέσα, δεν μπορείς να κάνεις ότι δεν άκουσες. 

Ένα ΚΥΔ για όλες τις δουλειές – κι άλλα δύο για τις λεπτές… 

Ο Ζαφείρης Μυστακίδης μίλησε για το ΚΥΔ της Θεσσαλίας και το “δίδυμό” του στη Στερεά, για τα οποία ήδη υπάρχει δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το πρώτο με 2,3 εκατομμύρια ευρώ, το άλλο με πάνω από 1 εκατομμύριο. Κι αν αυτά δεν είναι σημάδια, τότε τι είναι; Ποιο είναι όμως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο; Πως το μοντέλο ήταν πανελλαδικά αναπαραγόμενο, με copy-paste συνταγή: 

ΙΚΕ συμβουλών 

Προϋπολογισμός γύρω στο 1 εκατομμύριο. Υποτίθεται “συμβουλές” κατά δέσμη. Μηδενικό πραγματικό έργο. Απορρόφηση ως και την τελευταία δεκάρα του προγράμματος. 

Και φυσικά, όπως πάντα, η Κρήτη δε θα έλειπε από το “πανηγύρι”. Η Κρήτη στο επίκεντρο: 18.444 συμβουλές και 12,28 εκατομμύρια ευρώ (!).

Η Περιφέρεια Κρήτης συγκεντρώνει 85 πράξεις με συνολικό προϋπολογισμό 13.519.169 ευρώ και επιλέξιμη δημόσια δαπάνη 12.279.869 ευρώ. 

Και το εντυπωσιακότερο; 18.444 γεωργικές συμβουλές. Όχι, δεν είναι ο πληθυσμός μικρής πόλης, είναι οι συμβουλές. Ας δούμε μερικές εταιρείες στην Κρήτη, που ξεχωρίζουν στον πίνακα γιατί υπερβαίνουν το 1 εκατομμύριο ευρώ και τις 1.400 γεωργικές συμβουλές, νόμιμα ασφαλώς, προφανώς και κάποιοι με επιστημονικές και πραγματικές συμβουλές, αλλά με πολλά ερωτηματικά ιδίως για το εν λόγω πρόγραμμα, γι’ αυτό το copy-paste μοντέλο πανελλαδικά: 

AG………… S…….s ΙΚΕ: 1.286.451 € δημόσια δαπάνη – 1.920 συμβουλές. 
Κ………Η Συμβουλευτική Ε.Ε.: 1.298.067 € – 1.954 συμβουλές. 
Γ……οί Σ……oι Κρήτης ΙΚΕ: 1.219.974 € – 1.843 συμβουλές.
Κ………..ης Ε…..ος & ΣΙΑ: 1.212.228 € – 1.796 συμβουλές. 
PR…..VE M.. A.E.: 1.131.594 € – 1.714 συμβουλές. 
Μ…….ης Γ. – Στ…….ς Α. Ο.Ε.: 1.125.096 € – 1724 συμβουλές. 
Φ………ης Ε…….λ: 1.100.679 € – 1.666 συμβουλές. 
Ν. Κ……..ς – Μιχ. Μ………..ς Ο.Ε.: 1.016.114 € – 1.483 συμβουλές. 

Κι όλα αυτά σε μια Περιφέρεια όπου ο αγρότης ξέρει να ξεχωρίζει την κατσούνα από τη γραφειοκρατία και δε χρειάζεται κανέναν να του εξηγήσει τι είναι ο βοσκότοπος. Κι όμως, το “πάρτι” έγινε.

Η μεγάλη εικόνα: ένα “παζλ” που συμπληρώνεται 

Αν ενώσουμε το “παζλ”, τι βλέπουμε; Υπουργείο που από το 2021 προειδοποιήθηκε και έκανε ότι… δεν άκουσε. Πιστοποιητικοί οργανισμοί που λειτουργούν ως “χρυσοφόρες σφραγίδες”. ΚΥΔ που εμφανίζονται στη δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Πάροχοι συμβουλών με 1 εκατομμύριο προϋπολογισμό ο καθένας, σε όλη την Ελλάδα. Μια δημόσια δαπάνη 80 εκατομμυρίων ευρώ, που μοιάζει να σχεδιάστηκε για να κατανεμηθεί με μαθηματική ακρίβεια σε συγκεκριμένα σχήματα. 

Και ένα κράτος που, αντί να στηρίζει τον αγρότη, στηρίζει τους ενδιάμεσους. Και ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί ο πρωτογενής τομέας φθίνει. 

Και η Κρήτη; Σαν να μην έφταναν όλα τα άλλα… 

Η Κρήτη δε χρειάζεται συμβούλους για να παράγει το καλύτερο λάδι, το καλύτερο κρέας, τα καλύτερα προϊόντα. Χρειάζεται δίκαιους κανόνες, πραγματικούς ελέγχους, χρηματοδοτήσεις που φτάνουν στον παραγωγό και όχι σε εταιρείες email- γραφείο- σφραγίδα. 

Αντί γι’ αυτά, είχαμε: 

12,3 εκατομμύρια € δημόσια δαπάνη, 

11 διαφορετικά σχήματα, 

Περίπου 1.500 συμβουλές ανά εταιρεία κατά μέσο όρο, 

Εργαστηριακές αναλύσεις που σε αρκετές περιπτώσεις πλησιάζουν τις 200.000 € (!) κατά πάροχο. 

Όλα αυτά σύμφωνα με τον πίνακα του ΥΠΑΑΤ. Αν αυτό δεν είναι το τέλειο μοντέλο μεταφοράς πόρων από τον αγροτικό κόσμο προς μια βιομηχανία “συμβουλών”, τότε τι είναι; 

Ένα “σύστημα” που δεν έπεσε από τον ουρανό 

Δεν πρέπει να… μασάμε τα λόγια μας: Αυτό το σχήμα δε θα μπορούσε να στηθεί χωρίς πολιτική κάλυψη, διοικητική ανοχή, απουσία ελέγχων και ένα πρόγραμμα που λειτούργησε σαν ΑΤΜ. 

Είναι το ίδιο μοτίβο που είδαμε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στα “μαϊμού” βοσκοτόπια, στα Μητρώα, στα EL που ενεργοποιούνται χωρίς ζώα. Είναι η ίδια σχολή: τα λεφτά πέφτουν από την Ευρώπη – όποιος προλάβει πρώτος τα παίρνει. Κι ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, οι πραγματικοί αγρότες και κτηνοτρόφοι αναρωτιούνται γιατί οι επιδοτήσεις μειώνονται, γιατί η γραφειοκρατία αυξάνεται και γιατί τελικά νιώθουν ότι τους κοροϊδεύουν. 

Το πολιτικό ερώτημα που δεν μπορεί να κρυφτεί κάτω από το χαλί

Το μεγαλύτερο παράδοξο όμως είναι το πολιτικό. Πώς γίνεται: να υπάρχουν από το 2021 έγγραφες προειδοποιήσεις, να υπάρχουν καταγγελίες, να υπάρχουν ΚΥΔ εμπλεκόμενα σε δικογραφίες, να μοιράζονται 80 εκατομμύρια σε έναν απόλυτα προβληματικό μηχανισμό και η κυβέρνηση να συνεχίζει σαν να μην τρέχει τίποτα; Και πού είναι οι έλεγχοι; Πού είναι οι ευθύνες; Πού είναι οι εισαγγελικές κλήσεις; 

Αυτό είναι το πραγματικό παραπολιτικό σχόλιο: 

Δεν πρόκειται για “λάθος”. Δεν πρόκειται για “αστοχία”. Πρόκειται για σχεδιασμένη πολιτική επιλογή. Η επιλογή να στηριχτεί μια παράλληλη αγορά συμβουλών – και όχι ο ίδιος ο παραγωγός. 

Κανείς δεν έχει πρόβλημα με τους επιστήμονες, τους γεωπόνους ή τους πραγματικούς συμβούλους. Το πρόβλημα είναι με τα “γραφεία μίας νύχτας”, τα ΙΚΕ- “κουφάρια”, τις εταιρείες που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα της υπαίθρου. Το πρόβλημα είναι με το σύστημα. 

Στην Κρήτη – και σε όλη την Ελλάδα – δε χρειαζόμαστε άλλες “συμβουλές”. 

Χρειαζόμαστε: ελέγχους που να γίνονται, πολιτική βούληση που να υπάρχει και πόρους που να πηγαίνουν εκεί που πρέπει. Γιατί τα 80 εκατομμύρια δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι 80 εκατομμύρια λόγοι για να ξαναδούμε πώς λειτουργεί το κράτος. 

Ή μάλλον: πώς δε λειτουργεί. Και το neakriti.gr θα συνεχίσει να τα λέει όσο κάποιοι θα προσπαθούν να τα κρύψουν.