Κρήτη: Εγγραφή έξι Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO

Στη Ζώμινθο, στον εμβληματικό αρχαιολογικό χώρο του Ψηλορείτη, ολοκληρώθηκαν οι εορταστικές εκδηλώσεις για την εγγραφή των έξι Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων της Κρήτης στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, εκπροσώπων της UNESCO, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, στελεχών του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθους κόσμου, η Κρήτη έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα πολιτιστικής συνέχειας και διεθνούς αναγνώρισης.

Η Λίνα Μενδώνη, στον χαιρετισμό της, τόνισε: «Η σημερινή εκδήλωση εδώ στη Ζώμινθο, στον εμβληματικό αυτό τόπο στις υπώρειες του Ψηλορείτη, δεν αφορά μόνο στον εορτασμό μιας κορυφαίας διεθνούς διάκρισης για την Ελλάδα και την Κρήτη. Αποτελεί μια στιγμή αυτογνωσίας, ιστορικής συνείδησης, συλλογικής ευθύνης και βαθιάς συγκίνησης, για όλους όσοι εργαστήκαμε μεθοδικά και συστηματικά, ώστε τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα να εγγραφούν στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Η Ζώμινθος έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Είναι το μοναδικό έως σήμερα γνωστό μινωικό ανακτορικό κέντρο σε ορεινό περιβάλλον, πάνω στον αρχαίο δρόμο που συνέδεε την Κνωσό με το Ιδαίο Άντρο, αποκαλύπτοντας τη γεωγραφική εμβέλεια, τη διοικητική οργάνωση και τη σύνθετη ταυτότητα του μινωικού κόσμου. Ένας τόπος που συνεχίζει να εμπλουτίζει τη γνώση μας για τη μινωική παρουσία στην ενδοχώρα της Κρήτης και να αναδεικνύει τη διαχρονική σχέση ανθρώπου, φύσης και πολιτισμού. Όταν βρίσκεσαι σε αυτό το τοπίο, σε αυτό το φως και σε αυτό το περιβάλλον, αισθάνεσαι όχι μόνο χαρά και υπερηφάνεια, αλλά και ένα βαθύ αίσθημα ιστορικής ευθύνης. Ευθύνης απέναντι σε έναν πολιτισμό που υπήρξε εξωστρεφής, δημιουργικός και βαθιά ανθρωποκεντρικός. Έναν πολιτισμό που μετέτρεψε τη γεωγραφική θέση της Κρήτης σε γέφυρα επικοινωνίας λαών και πολιτισμών και που εξακολουθεί μέχρι σήμερα να εμπνέει μέσα από την τέχνη, την καινοτομία, την αρχιτεκτονική και τη σχέση του με τη φύση και το φως. Τα Μινωικά Ανακτορικά Κέντρα υπήρξαν πυρήνες πολιτικής εξουσίας, οικονομικής δραστηριότητας, θρησκευτικής ζωής και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η αρχιτεκτονική τους, τα εξελιγμένα συστήματα διαχείρισης νερού, η πολεοδομική τους οργάνωση και η ανάπτυξη πρώιμων μορφών γραφής αποτυπώνουν ένα εξαιρετικά προηγμένο επίπεδο τεχνογνωσίας και κοινωνικής οργάνωσης για την εποχή τους. Δεν είναι τυχαίο ότι η UNESCO αναγνώρισε την εξέχουσα οικουμενική τους αξία, την αυθεντικότητα και την ακεραιότητά τους με βάση τέσσερα από τα έξι πολιτιστικά κριτήρια της Σύμβασης Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Η εγγραφή αυτή, όμως, δεν αποτελεί απλώς μια τιμητική διάκριση. Συνιστά μια διαρκή δέσμευση προστασίας, διατήρησης και ανάδειξης των μνημείων. Απαιτεί σχέδιο, συνεργασία, επιμονή και συλλογική προσπάθεια από το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Κρήτης, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την επιστημονική κοινότητα και τις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες, που αγκάλιασαν αυτή την προσπάθεια από την πρώτη στιγμή. Στη Ζώμινθο συνεχίζεται σήμερα μια εξαιρετικά σημαντική ανασκαφική και ερευνητική δραστηριότητα, παράλληλα με έργα προστασίας και ανάδειξης του μνημειακού συνόλου στον ορεινό όγκο του Ψηλορείτη. Μέσα από τη Μινωική Πολιτιστική Διαδρομή και την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση των εμβληματικών διαδρομών της Κρήτης, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ώστε τα μινωικά μνημεία να λειτουργήσουν όχι μόνο ως διεθνώς αναγνωρισμένα πολιτιστικά αγαθά, αλλά και ως πολιτιστικά προϊόντα,  ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης υψηλής ποιότητας για το νησί. Η Κρήτη αναβαθμίζει πλέον τη θέση της στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη. Ενισχύει το διεθνές πολιτιστικό της αποτύπωμα και αποκτά νέες δυνατότητες για μορφές τουρισμού που σέβονται την ταυτότητα, το περιβάλλον και την ιστορία του τόπου. Σήμερα δεν τιμούμε απλώς μια διεθνή αναγνώριση. Επιβεβαιώνουμε τη ζωντανή συνέχεια ενός πολιτισμού που εξακολουθεί να εμπνέει την ανθρωπότητα. Ο μινωικός πολιτισμός δεν ανήκει μόνο στην Ελλάδα, ανήκει στην παγκόσμια κοινότητα. Και γι’ αυτό η προστασία και η ανάδειξή του αποτελούν κοινή ευθύνη όλων μας, ώστε αυτή η μοναδική παρακαταθήκη να παραδοθεί στις επόμενες γενιές ως πηγή γνώσης, παιδείας, δημιουργίας και συλλογικής αυτογνωσίας».

Ο  Διευθυντής του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO Lazare Eloundou, σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα, σημείωσε: «Η εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς αποτελεί στιγμή υπερηφάνειας τόσο για την Ελλάδα όσο και για τη διεθνή κοινότητα στο σύνολό της. Αυτοί οι εξαιρετικοί χώροι αποτελούν μοναδική μαρτυρία ενός από τους μεγάλους πολιτισμούς του αρχαίου κόσμου, ο οποίος συνέβαλε στη διαμόρφωση των πολιτιστικών θεμελίων της Ευρώπης. Η Παγκόσμια Κληρονομιά, ωστόσο, δεν αποτελεί μόνο αναγνώριση εξαιρετικής αξίας, αλλά και μια δέσμευση για διατήρηση και βιώσιμη διαχείριση. Στο πλαίσιο αυτό, αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στην Ελλάδα, για τις προσπάθειες για την προστασία και ανάδειξη των χώρων, ενισχύοντας παράλληλα τη σύνδεσή τους με τις τοπικές κοινωνίες. Η εν λόγω εγγραφή προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία για την περαιτέρω ενίσχυση του βιώσιμου πολιτιστικού τουρισμού. Οι πρωτοβουλίες που συνδέουν την πολιτιστική κληρονομιά με τα τοπία, τις παραδόσεις και τις πολιτιστικές διαδρομές της Κρήτης, καταδεικνύουν πώς η Παγκόσμια Κληρονομιά μπορεί να υποστηρίξει την τοπική ανάπτυξη, διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα την αυθεντικότητα. Στην UNESCO πιστεύουμε ακράδαντα ότι ο πολιτισμός και η πολιτιστική κληρονομιά λειτουργούν ως ισχυροί μοχλοί διαλόγου, εκπαίδευσης και βιώσιμης ανάπτυξης. Η νέα αυτή εγγραφή ανοίγει τον δρόμο για την περαιτέρω ενίσχυση της έρευνας, διασφαλίζοντας ότι η αυξανόμενη προβολή των μνημείων θα συνοδεύεται από μια προσεκτική και υποδειγματική προσέγγιση στη διαχείρισή τους».

Από την πλευρά του ο Ernesto Ottone, π. αναπληρωτής γενικός διευθυντής Πολιτισμού της UNESCO, δήλωσε: «Υποψηφιότητες τέτοιου βεβαιούμενου κύρους και σοβαρότητας, οι οποίες αφορούν ολόκληρους πολιτισμούς, είναι εξαιρετικά σύνθετες. Είναι εφικτές μόνο όταν υπάρχει η ενεργός στήριξη της τοπικής κοινότητας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όλες οι τοπικές αρχές και οι κοινωνίες συστρατεύθηκαν και πίεσαν δημιουργικά γι’ αυτή την εγγραφή. Διότι, σε τελική ανάλυση, το επίτευγμα αυτό δεν αφορά απλώς τα κατάλοιπα του παρελθόντος και τον Μινωικό πολιτισμό, αλλά αντανακλά μια ζωντανή ταυτότητα. Σε μια εποχή που η ανάγκη αναζήτησης της ταυτότητάς μας είναι πιο επιτακτική από ποτέ, η Ελλάδα επιλέγει να τη μοιραστεί με την παγκόσμια κοινότητα, χωρίς να την επιβάλλει. Αυτό ακριβώς το όραμα αντιπροσωπεύει το έργο που επιτελείτε. Είμαι βέβαιος ότι η Ελλάδα θα παραμείνει ο πλέον αξιόπιστος εταίρος στους διεθνείς οργανισμούς, όπως είναι η UNESCO, καθώς αποδίδει βαρύτητα και σπουδαιότητα στη δημιουργία ισχυρών δεσμών ανάμεσα στις κοινότητες και τους πολιτισμούς».

Η Teresa Patrício, Πρόεδρος του ICOMOS, ανέφερε: «Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί μια στιγμή μεγάλης σημασίας, όχι μόνο για την Ελλάδα και την Ευρώπη, αλλά για ολόκληρη την παγκόσμια κοινότητα που είναι ταγμένη στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η απόφαση για την εγγραφή των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων αναγνωρίζει τόσο την εξέχουσα οικουμενική αξία τους όσο και τη μακροχρόνια δέσμευση της Ελλάδας για την προστασία τους. Η αναγνώριση από την UNESCO επιβεβαιώνει αυτό που οι άνθρωποι της Κρήτης ανέκαθεν γνώριζαν, δηλαδή ότι ο Μινωικός πολιτισμός αντιπροσωπεύει ένα από τα πρωιμότερα και πλέον επιδραστικά κεφάλαια στην ανθρώπινη ιστορία. Η εγγραφή αυτή αποτελεί επίσης έναν ελάχιστο φόρο τιμής στους αρχαιολόγους, τους συντηρητές, τους ερευνητές, αλλά και στις τοπικές κοινότητες, οι οποίοι έχουν αφιερώσει δεκαετίες ολόκληρες στη μελέτη και τη διαφύλαξη αυτών των αρχαιολογικών χώρων. Το έργο τους είναι αυτό που διασφαλίζει ότι η κληρονομιά των Μινωιτών παραμένει ζωντανή, προσβάσιμη και ουσιαστική για τις επόμενες γενιές».

Στην εκδήλωση παρόντες ήταν, μεταξύ άλλων, ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ. Πρόδρομος, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργος Κουμουτσάκος, η Πρέσβης Καλής Θελήσεως της UNESCO Κωστάντζα Σμπώκου-Κωνσταντακοπούλου, ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού Γιώργος Διδασκάλου, η αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνης Μαρία Λιονή, η αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Γεωργία Μηλάκη, ο δήμαρχος Ρεθύμνης Γιώργης Μαρινάκης, ο δήμαρχος Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης, ο δήμαρχος Μυλοποτάμου Γιώργος Κλάδος, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου Ελένη Παπαδοπούλου, εκπρόσωποι φορέων και πλήθος κόσμου.

Μετά την εκδήλωση ακολούθησε παραδοσιακό κρητικό γλέντι στα Ανώγεια, όπου η μουσική, ο χορός και η κρητική φιλοξενία έδωσαν τον τελικό, ζωντανό τόνο σε μια ημέρα που ένωσε παρελθόν, παρόν και μέλλον σε μια κοινή πολιτιστική διαδρομή.

Πηγή: ΥΠΠΟ
Επιμέλεια: Γιώργος Κουλουβάρης
[email protected]