«Καμπανάκι» για τη λειψυδρία στην Κρήτη: Στο τέταρτο συνεχόμενο ξηρό έτος το νησί – Σοκάρουν τα στοιχεία (γραφήματα)

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα βροχομετρικά στοιχεία της Διεύθυνσης Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, καθώς καταδεικνύουν ότι το νησί διανύει το τέταρτο συνεχόμενο ξηρό έτος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα αποθέματα νερού, την αγροτική παραγωγή και την ύδρευση.

Σύμφωνα με τα βροχομετρικά στοιχεία της περιόδου Σεπτεμβρίου 2025 έως και Ιανουάριο 2026 της Διεύθυνσης Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, οι τρέχουσες βροχοπτώσεις εμφανίζονται μειωμένες. Επιπλέον, μετά από τρία συνεχόμενα προηγούμενα υδρολογικά έτη που χαρακτηρίστηκαν ως ξηρά, τα δεδομένα – τα οποία προέρχονται από 50 βροχομετρικούς σταθμούς σε όλο το νησί – δείχνουν ότι οι μειωμένες βροχοπτώσεις έχουν επιφέρει πτώση της στάθμης των υπόγειων υδροφορέων, καθώς και μείωση των αποθεμάτων στα φράγματα.

Αναφορικά με τις χιονοπτώσεις, δεν υπάρχουν διαθέσιμοι σταθμοί και δεδομένα και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός του ύψους χιονιού.

Για την Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου, τα δεδομένα που συλλέχθηκαν από 14 σταθμούς δείχνουν ότι η περιοχή έχει δεχθεί αναλογικά τις περισσότερες βροχοπτώσεις σε σχέση με τις υπόλοιπες περιφερειακές ενότητες της Κρήτης. Αυτό οφείλεται κυρίως στις βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν στο νότιο τμήμα της ενότητας ήδη από τον Νοέμβριο, όπως φαίνεται και στο σχετικό διάγραμμα.

Οι βροχοπτώσεις των τριών προηγούμενων υδρολογικών ετών 2022-2023, 2023-2024 και 2024-2025 βρίσκονται στα ίδια επίπεδα με εκείνες του ξηρού έτους 2017-2018, ενώ οι φετινές 2025-2026, αν και ελαφρώς καλύτερες, υπολείπονται σημαντικά των κανονικών τιμών.

Για την Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου, τα διαθέσιμα δεδομένα βροχόπτωσης από επτά σταθμούς δείχνουν ότι και οι φετινές βροχοπτώσεις, όπως και εκείνες των τριών προηγούμενων ετών, κινούνται στα ίδια χαμηλά επίπεδα με αυτά ενός ξηρού έτους.

Στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου, όπου συλλέχθηκαν δεδομένα από 12 σταθμούς, οι βροχοπτώσεις των ετών 2022-2023, 2023-2024 και 2024-2025 είναι αντίστοιχες με εκείνες του ξηρού έτους 2017-2018, ενώ οι φετινές 2025-2026 είναι οι χαμηλότερες της εξεταζόμενης χρονοσειράς.

Για την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, τα δεδομένα από 17 σταθμούς δείχνουν ότι και οι φετινές βροχοπτώσεις, όπως και εκείνες των τριών προηγούμενων ετών, κυμαίνονται στα ίδια χαμηλά επίπεδα με εκείνα ενός ξηρού έτους.

Συνέπεια των μειωμένων βροχοπτώσεων των τεσσάρων τελευταίων υδρολογικών ετών είναι η μειωμένη παροχή των πηγών, καθώς και η περιορισμένη αναπλήρωση των υδατικών πόρων, τόσο των υπόγειων υδάτων όσο και των φραγμάτων. Οι υδρολογικοί σταθμοί στην ανατολική Κρήτη καταγράφουν τα τελευταία τέσσερα έτη συνεχή πτώση της στάθμης, με τη φετινή περίοδο να παρουσιάζει τη μεγαλύτερη μείωση.

Το φράγμα Μπραμιανών στην Ιεράπετρα, με ωφέλιμο όγκο 14.500.000 κυβικά μέτρα, παρότι εμπλουτίζεται από τις πηγές Μαλαύρας και από γεωτρήσεις, τον Ιανουάριο του 2026 βρισκόταν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Οι φετινές ποσότητες νερού ανέρχονταν σε 1.747.249 κυβικά μέτρα, ενώ τον Ιανουάριο του προηγούμενου έτους έφταναν τα 3.719.280 κυβικά μέτρα.

Το φράγμα Φανερωμένης στη Μεσαρά, με ωφέλιμο όγκο 18.000.000 κυβικά μέτρα, βρίσκεται επίσης σε πολύ χαμηλά για την εποχή επίπεδα, καθώς η ποσότητα νερού μέχρι τον Ιανουάριο ήταν μικρότερη από 3.000.000 κυβικά μέτρα, όριο που σχετίζεται με την ασφαλή λειτουργία του φράγματος. 

Το φράγμα Ποταμών στο Ρέθυμνο, με ωφέλιμο όγκο 17.500.000 κυβικά μέτρα, είναι σχεδόν πλήρες. Ωστόσο, αυτό δεν οφείλεται στις βροχοπτώσεις, αλλά στο γεγονός ότι αξιοποιούνται περιορισμένες ποσότητες νερού για άρδευση και ύδρευση.

Η λίμνη Κουρνά βρίσκεται επίσης σε πολύ χαμηλά για την εποχή επίπεδα.

Τα μέτρα που προτείνονται 

Η Διεύθυνση Υδάτων προτείνει σειρά μέτρων, όπως: 

* Μείωση των διαρροών, μέτρο που πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά και όχι μόνο σε περιόδους λειψυδρίας.

* Μέτρα μείωσης της ζήτησης και της σπατάλης νερού, μέσω συνεχούς ενημέρωσης για την ορθολογική χρήση του και τη σοβαρότητα του προβλήματος της ενδεχόμενης λειψυδρίας.

* Ενημέρωση των επισκεπτών των ξενοδοχειακών μονάδων για τον περιορισμό της κατανάλωσης νερού, καθώς και χρήση θαλασσινού νερού στις κολυμβητικές δεξαμενές, ώστε να μειώνεται η χρήση πόσιμου νερού.

* Εγκατάσταση δικτύου μέτρησης χιονόπτωσης και ενίσχυση του υφιστάμενου δικτύου μετεωρολογικών σταθμών με νέους βροχομετρικούς σταθμούς σε επιλεγμένες περιοχές.

* Οι φορείς παροχής υπηρεσιών ύδατος (ΔΕΥΑ, δήμοι, ΟΑΚ) θα πρέπει να παρακολουθούν συστηματικά τις στάθμες των γεωτρήσεων και να καταγράφουν τα διαθέσιμα αποθέματα. 

* Η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, κυρίως αστικών λυμάτων από μονάδες βιολογικού καθαρισμού, αποτελεί ρεαλιστική λύση που θα πρέπει να εφαρμόζεται πιο συστηματικά.

Το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς έγκαιρα και ουσιαστικά μέτρα, η Κρήτη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές επιπτώσεις στη διαχείριση του νερού τα επόμενα χρόνια.